وبلاگ گردشگران | معرفی بهترین جاذبه های گردشگری ایران و جهان
» جاذبه های گردشگری و تاریخی ایران: ارگ بم
ارگ بم | ارگ باستانی ایران
بم در محیطی کویری در حاشیه جنوبی فلات مرتفع ایران واقع شده است. پیدایش بم را می توان به دوره هخامنشیان (قرن 6 تا 4 قبل از میلاد) نسبت داد. اوج شکوفایی آن از قرن هفتم تا یازدهم بود که در تقاطع راههای تجاری مهم قرار داشت و به تولید لباسهای ابریشمی و نخی معروف بود. وجود حیات در واحه بر اساس کانالهای آبیاری زیرزمینی، قناتها بوده است که بم برخی از قدیمیترین شواهد آن را در ایران حفظ کرده است. ارگ بم معرفترین نمونه شهر قرون وسطایی مستحکم است که به روش بومی با استفاده از لایههای گلی ساخته شده است.
ارگ بم و مناظر فرهنگی آن در حاشیه جنوبی فلات مرتفع ایران در استان کرمان در جنوب شرقی ایران و نزدیک به مرز پاکستان واقع شده است. بم در ارتفاع 1060 متری از سطح دریا در مرکز دره ای قرار دارد که از شمال تحت سلطه کوه های کفوت و از جنوب تحت سلطه کوه های جبال بارز قرار دارد. این دره چشم انداز فرهنگی گسترده تر شهرستان بم را تشکیل می دهد. آن سوی کوه ها، کویر وسیع لوت قرار دارد. آب کوههای جبال بارز، رودخانه فصلی پشت رود را تامین میکند که این رود بین ارگ بم و قلعه دختر در جریان است.
پیدایش ارگ بم
ارگ بم را می توان به دوره هخامنشی (قرن 6 تا 4 قبل از میلاد) و حتی پس از آن جستجو کرد. اوج شکوفایی ارگ، از قرن هفتم تا یازدهم بود که در چهارراه های تجاری مهم قرار داشت و به تولید لباسهای ابریشمی و نخی معروف بود. ارگ که شامل محله های فرمانداری و منطقه مسکونی مستحکم بود، کانون مرکزی یک چشم انداز فرهنگی گسترده را تشکیل می داد که با مجموعه ای از قلعه ها مشخص شده بود که اکنون ویران شده اند.
ارگ بم معرفترین نمونه شهر قرون وسطایی مستحکم است که به روش بومی با استفاده از لایههای گلی (چینه)، خشتهای گلی خشک شده (خشت) و سازههای طاقدار و گنبدی ساخته شده است. در خارج از محدوده مرکزی ارگ بم، بناهای تاریخی حفاظت شده دیگری نیز وجود دارد که عبارتند از قلعه دختر (حدود قرن هفتم)، مقبره امامزاده زید (قرن 11-12)، و مقبره امامزاده اسیری (قرن دوازدهم)
مطلب مرتبط
ونیز آلپ- جواهری در دل کوههای فرانسه
بم و منظر فرهنگی آن نمونه ای برجسته از سکونتگاه های باستانی استحکاماتی است که در اطراف فلات مرکزی ایران توسعه یافته و شاهدی استثنایی بر توسعه یک شهرک تجاری در محیط کویری منطقه آسیای مرکزی است. این بنای چشمگیر بدون شک اوج را نشان می دهد و مهم ترین دستاورد در نوع خود نه تنها در منطقه بم بلکه در منطقه فرهنگی بسیار گسترده تری از غرب آسیا است.
بم در منطقه واحهای قرار دارد که وجود آن بر اساس استفاده از کانالهای آب زیرزمینی، قناتها بوده و شواهدی از پیشرفت تکنولوژی در ساخت و نگهداری قناتها در بیش از دو هزار سال باقی مانده است.
بم قرنها در مسیر جادههای ابریشم که آن را از شرق به آسیای میانه، در جنوب به خلیج فارس و از غرب به مصر وصل میکرد، موقعیت استراتژیکی داشت و نمونهای از تعامل تأثیرات مختلف است.
چشم انداز فرهنگی بم نمایانگر مهمی از تعامل بین انسان و طبیعت است و منبع غنی کانالها، سکونتگاهها و قلعههای باستانی را بهعنوان نشانهها و بهعنوان شاهدی ملموس از تکامل منطقه حفظ کرده است.
بم در چهارراه راه های تجاری مهم در ضلع جنوبی فلات مرتفع ایران توسعه یافت و نمونه برجسته ای از تعامل تأثیرات مختلف شد.
بم و مناظر فرهنگی آن گواه استثنایی بر توسعه یک شهرک تجاری در محیط بیابانی منطقه آسیای مرکزی است.
شهر بم نمونه برجسته ای از سکونتگاه و ارگ مستحکم در منطقه آسیای مرکزی است که بر اساس تکنیک استفاده از لایه گل (چینه) با خشت های گلی (خشت) است.
مناظر فرهنگی بم، بازنمایی برجسته از تعامل انسان و طبیعت در محیط کویری با استفاده از قنات است. این سیستم مبتنی بر یک سیستم اجتماعی سختگیرانه با وظایف و مسئولیت های دقیق است که تا به امروز همچنان در حال استفاده بوده است، اما اکنون در برابر تغییرات غیرقابل برگشت آسیب پذیر شده است.
بم یک پیوند کلیدی بود که اروپا و خلیج فارس را به هند و پاکستان پیوند می داد.
این محوطه قابل توجه که ریشه آن به دوره هخامنشی (قرن ششم تا چهارم پیش از میلاد) باز میگردد، یکی از شاخصترین گنجینههای فرهنگی و تاریخی ایران است.
ارگ بم طی قرنها در چهارراه راههای تجاری مهم تکامل یافت و به عنوان مرکز تولید پوشاک ابریشم و نخی شکوفا شد.
کل چشم انداز فرهنگی بم نمونه برجسته ای از تعامل انسان و طبیعت در یک محیط کویری را به نمایش می گذارد که با بهره گیری از یک نظام اجتماعی پیچیده در کنار وظایف و مسئولیت های دقیقی که تا به امروز حفظ شده است.
با این حال، زلزله سال 2003 ضربه مهلکی به ارگ بم وارد کرد و بخش اعظم شهر و محوطه باستانی را ویران کرد.
این تراژدی آسیب پذیری ساختمان های گلی را آشکار کرد و سؤالاتی را در مورد انعطاف پذیری سازه های خاکی باستانی ایجاد کرد. با وجود خسارات گسترده، این فاجعه همچنین باعث علاقه جهانی به حفظ و احیای ارگ بم شد.
زوال ارگ بم
ثروت ارگ بم با ظهور سلسله قاجار در قرن هجدهم شروع به زوال کرد. آشفتگی های سیاسی، تغییر مسیرهای تجاری و بلایای طبیعی به افول تدریجی ارگ کمک کردند. در قرن نوزدهم، بم بسیاری از شکوه سابق خود را از دست داده بود، و بسیاری از ساکنان آن به شهر تازه تاسیس نزدیک آن نقل مکان کردند. شهر واحه ای که زمانی پر رونق بود، کم کم به یک شهر ارواح تبدیل شد، با بناهای بزرگش که تسلیم غفلت و زوال شدند.
زلزله 2003: تراژدی و تحول
زلزله دلخراش 5 آذر 1382 نقطه عطفی در تاریخ ارگ بم بود. این زمین لرزه با قدرت ویرانگر 6.6 در مقیاس ریشتر، بسیاری از ارگ باستانی را به ویرانه تبدیل کرد و آسیب پذیری مکان های میراثی را برجسته کرد. واکنش جامعه جهانی سریع بود و تلاش برای حفظ و احیای بم شتاب بیشتری گرفت.
این فاجعه، ارگ بم را نه تنها به عنوان مکانی با اهمیت باستان شناسی، بلکه به عنوان نمادی از انعطاف پذیری و هویت فرهنگی انسان، دوباره در کانون توجه قرار داد. تلاشهای مرمت از آن زمان بر ادغام تکنیکهای سنتی با شیوههای مدرن حفاظتی متمرکز شدهاند و هدف آن احیای بم از خاکستر آن در حالی است که جوهر تاریخیاش را حفظ میکند.
